Eerst zal ik me even voorstellen, mijn naam is Henk Stokhorst en ik woon in Roden, in het noorden van Drenthe. Vanaf jongsaf aan heeft energiepolitiek mij gefascineerd. De manier waarop wij als maatschappij met onze hulpbronnen omgaan is in enkele generaties sterk gewijzigd en heeft grote invloed op onze sociale en economische levensomstandigheden. Om het goede hiervan te behouden en de negatieve effecten terug te dringen zullen we nieuwe technieken nodig hebben. We kunnen niet doorgaan onze kostbare bodemstoffen te verbruiken in het huidige tempo.
Uit deze interesse bracht ik eind jaren tachtig een bezoek aan de testbaan van de Transrapid in Lathen, vlak over de grens tussen Ter Apel en Bourtange. Duitsland was nog gescheiden in Oost en West en er bestond het idee een echte baan te gaan bouwen in het Roergebied. In dezelfde tijd speelde in Nederland de discussie over de HSL-Zuid, de snelle spoorverbinding tussen Amsterdam en Parijs. Een discussie over de waarde van het Groene Hart in de Randstad, een investering van miljarden voor de lange termijn. Overtuigd van de voortgang geboekt in Lathen besloot ik een eenpersoonslobby te gaan voeren voor een magneetbaan op dat traject. Bij MVP, de Magnetbahnsysteme Versuchs und Planungsgesellschaft, ontmoette ik de Nederlander Ronald van der Meijs werkzaam als projectcoördinator. Hij kon me tips en ondersteuning geven.
De eerste pogingen mensen in de overheidslichamen die betrokken zijn bij de HSL te overtuigen van het nut werden steevast wel gewaardeerd en inhoudelijk beantwoord, maar het bleek niet mogelijk te concurreren met de TGV. Aansluiting op het Franse hogesnelheidsnet was min of meer een vereiste, en de Transrapid was nog niet officieel bedrijfsklaar verklaard. Niettemin besloot ik door te zetten zolang er nog geen definitieve beslissing was gevallen. In ieder geval leerde ik veel over de procedures en de overlegcultuur bij grote infrastructuurprojecten.
Op 13 februari 1993 plaatst de redactie van de wetenschapsbijlage van de Volkskrant een artikel over een voorstel van HBG, de Hollandse Beton Groep, een grote aannemer. Zij stelden voor de gehele baan uit te voeren op palen, zodat er geen sprake zou zijn van dijklichamen en fysieke doorsnijding van het landschap. Een afgedrukte fotomontage geeft een beeld van een zware spoorbrug door het landschap. Het is voor mij aanleiding een ingezonden brief te schrijven met daarin een technische vergelijking van het ontwerp met een magneetbaan. Het wordt geplaatst op de U-pagina van 20 februari.
Rond die tijd richtten de noordelijke provinciën de "Maatschappij voor de aanleg van de Zuiderzeelijn" op. Zij maken zich sterk voor een spoorlijn over op het traject Groningen - Heerenveen - Lelystad. Ik overweeg me daar nader over te informeren, maar blijf me nog concentreren op de HSL-Zuid.
Grappig genoeg komt er een reactie op de ingezonden brief uit onverwachte hoek. De redactie van de Leekster Courant, een abonneekrant in het aan Noord-Drente grenzende Groninger Westerkwartier, belde op en vroegen direct langs te mogen komen voor een interview. Ik stemde toe en vroeg me af wat voor interessante zaken ik kon melden aan Groningers over een project in de Randstad. Het schoot me te binnen dat commissaris van de Koningin Henk Vonhoff net enige weken daarvoor tien meter rails bij Lelystad had aangelegd, met het verzoek aan de minister van Verkeer en Waterstaat om de lijn door te trekken naar Groningen. Dit terwijl in nu verenigd Duitsland inmiddels was besloten om de eerste magneetbaan te plannen tussen Berlijn en Hamburg. Als de journalist aanbelt onthaal ik hem met de woorden "Vonhoff heeft de verkeerde rails aangelegd". Het interview wordt een succes, ter plekke belt de verslaggever een foto-journalist op om het interview te kunnen voorzien van een foto. Ik besluit af te wachten of het reactie uitlokt vanuit het provinciehuis.
Die reactie blijft uit. Mogelijk heeft de provinciale knipseldienst geen abonnement op het blad. Maar nu verder op dit spoor neem ik me voor Vonhoff zelf te benaderen. Een bevriende wethouder tipt me over de voorkeur van de CdK een goede lunch te kunnen nuttigen tijdens besprekingen. Enige weken later verricht de Commissaris de opening van een nieuw modelspoorbaantje in het recreatiepark Nienoord. Twee modelbouwers hadden ieder een prachtige stoomlocomotief gebouwd, maar er geen rekening mee gehouden dat voor de door hun gekozen schaal geen spoorbreedte bestond. Het park was bereid daar een baan voor aan te leggen. Dhr. Vonhoff, tevens historicus, steekt een rede af over het belang van stoom door de eeuwen heen. Na afloop spreek ik hem aan en doe een aanbod voor een testrit en lunch in Lathen, waarbij hij zich mag vergezellen door collegabestuurders, ambtenaren en technici. Dat aanbod neemt hij graag aan en vraagt de details te regelen met dhr. Timmer, de secretaris van de "Maatschappij voor de aanleg van de Zuiderzeelijn", een lobbyclub van de noordelijke provinciën.
Na de nodige voorbesprekingen is het dan op 3 februari 1994 zover. Een gezelschap van 25 noordelijke politici en ambtenaren belast met verkeer bezoeken de testbaan. Zij worden vergezeld door een grote hoeveelheid journalisten. De testrit maakt enthousiasme los onder de aanwezigen en de presentatie slaat aan. Ook de vragen en antwoorden over de inmiddels bedrijfsklaar verklaarde Transrapid en de mogelijkheid de lijn door te trekken naar Hamburg zorgen voor een positieve toekomstverwachting. Dhr. Vonhoff, als voorzitter van de Maatschappij deelt mee een bedrag van f. 30.000,- beschikbaar te stellen voor een rapport dat de mogelijkheid moet verkennen van een Zuiderzeelijn in uitvoering als magneetbaan.
Vanaf hier raakt de lobby in een stroomversnelling. Momenteel zijn het de noordelijke provinciën en een consortium onder leiding van de nederlandse tak van het duitse Siemens de stuwende kracht achter de verdere onderzoeken en voorstellen. Na de regeringswisseling in 1998 in Duitsland is het traject Hamburg - Berlijn geschrapt. Indien de Nederlandse regering besluit de Zuiderzeelijn uit te voeren als magneetbaan zal de Duitse regering alsnog het traject Hamburg - Berlijn weer oppakken. In dat geval overstijgt het belang van de lobby nu meer dan 10 jaar geleden begonnen verre hetgeen ooit indertijd door mij voorzien.
Tegenwoordig werk ik aan het GSLT project, tenminste als ik niet elders aan het zweven ben.
Wilt u een bezoek brengen aan de testbaan in Lathen, kijk dan op de website van MVP. Voor meer informatie over de Transrapid in en buiten Nederland is elders op het web veel te vinden.